نوسانات شدید قیمت ارزهای دیجیتال، یکی از چالش‌های جدی این بازار در تمام سال‌های اخیر بوده است. بعضا پیش آمده که قیمت یک رمزارز یا حتی یک فیات مانند لیر ترکیه در عرضه چند ساعت تغییرات قیمت زیادی را تجربه کرده است. این موضوع در همان سال‌های ابتدایی متخصصان بازار کریپتوکارنسی را بر آن داشت تا راهی برای در امان ماندن از نوسانات شدید قیمت پیدا کنند. بر این اساس ایده استیبل کوین‌ها شکل گرفت که از قضا تا حدی زیادی نیز موفق بوده است. در این سال‌ها با انواع استیبل کوین‌ها سروکار داریم که هریک مکانیزم اداره منحصربه‌فرد دارند. در ادامه با ما همراه باشید تا بررسی کنیم که استیبل کوین چیست و چه مزایا و معایبی دارد.

استیبل کوین چیست؟ (Stablecoin)

استیبل کوین (Stablecoin) یا ارز دیجیتال باثبات نوعی رمزارز است که قیمت ثابت دارد. ارزش‌گذاری این ارزهای دیجیتال بر اساس یک پشتوانه مالی یا دارایی صورت می‌گیرد. به این‌ترتیب قیمت استیبل کوین ثابت نگه داشته می‌شود. پشتوانه می‌تواند هر چیزی اعم از طلا، ارز‌های فیات و … باشد. به عنوان مثال می‌توان به تتر به‌عنوان مهم‌ترین استیبل کوین بازار کریپتوکارنسی اشاره کرد. پشتوانه تتر دلار آمریکاست و هر یک واحد آن برابر یک دلار قیمت‌گذاری می‌شود. هدف از ایجاد این نوع ارز دیجیتال، مقابله با نوسانات شدید قیمت ارزهای دیجیتال بود. هرچند که در حال حاضر کاربردهای بیشتری پیدا کرده‌اند که در ادامه بیشتر اشاره می‌کنیم.

اولین استیبل کوین چه نام دارد؟

بعد از این که بررسی کردیم استیبل کوین چیست، بد نیست که نیم‌نگاهی به روند شکل‌گیری این دسته از ارزهای دیجیتال بیندازیم. اولین استیبل کوین‌ها در سال ۲۰۱۴ رونمایی شدند. دو توکن با نام‌های BitUSD و NuBits اولین ارزهای دیجیتال با ثبات بازار کریپتوکارنسی هستند. ایده ایجاد این دو استیبل کوین توسط دن لاریمر (Dan Larimer) و چارلز هاسکینسون (Charles Hoskinson) شکل گرفت. جالب است بدانید لاریمر از بنیان‌گذاران بلاکچین ایاس (EOS) و هاسکینسون نیز از موسسان بلاکچین اتریوم بود که بعدها شخصا پروژه کاردانو را کلید زد.
نکته مهم این است که استیبل کوین BitUSD با استفاده از ارز دیجیتال اختصاصی بلاک‌چین بیت شیرز (BitShares) پشتیبانی می‌شد. وثیقه‌گذاری برای پشتوانه این استیبل کوین با استفاده از قراردادهای هوشمند انجام می‌شد. در آن زمان هر واحد BitUSD معادل یک دلار آمریکا ارزش داشت. اما در انتهای سال ۲۰۱۸ نرخ برابری خود با دلار را از دست داد که این موضوع انتقادات بسیار زیادی را به همراه داشت.
استیبل کوین NuBits نیز عملکرد موفقی نداشت. در حالی که ارزش آن برابر با دلار آمریکا بود، در گذر زمان افت شدیدی را تجربه کرد. به طوری که با قیمت ۶ سنت در حال حاضر معامله می‌شود. دو تجربه ناموفق استیبل کوین‌ها درس بزرگی را به همراه داشت. مشکل از جایی شروع می‌شد که وقتی بازار شکل نزولی به خود می‌گرفت، تقاضا برای استیبل کوین‌ها به شدت افزایش پیدا می‌کرد. این موضوعی بود که گردانندگان رمزارزها NuBits و BitUSD راه‌حل مناسبی برایش نداشتند.
پس از آن، نوبت به تتر (USDT) رسید که معروف‌ترین استیبل کوین بازار رمزارزهاست. تتر در سال ۲۰۱۵ و توسط صرافی بیت فینکس راه‌اندازی شد. برای اولین بار دلار آمریکا به عنوان وثیقه تتر در نظر گرفته شد. به این ترتیب که به ازای عرضه هر تتر در بازار، یک دلار در حساب بانکی در کشور آمریکا از سوی صرافی بیت فینکس پس‌انداز می‌شد. تا به امروز تتر موفق شده است که بدون مشکل نرخ برابری خود با دلار آمریکا را حفظ کند. بیشترین حجم معاملات استیبل کوین‌ها نیز مربوط به تتر است.

انواع استیبل کوین

در ادامه بحث استیبل کوین چیست باید به معرفی انواع آن‌ها بپردازیم. به‌طور کلی بر اساس نحوه توزیع و مدیریت ‌می‌توان استیبل کوین‌ها را به دو دسته کلی تقسیم کرد:

۱. استیبل کوین متمرکز

اولین گروه استیبل کوین‌های متمرکز هستند. کنترل عرضه این استیبل کوین‌ها در اختیار نهادی متمرکز است. رمزارز تتر شاخص‌ترین نمونه استیبل کوین متمرکز است. نهاد متمرکز با بررسی وضعیت عرضه و تقاضا در بازار، نسبت به توزیع استیبل کوین در بازار اقدام می‌کند. بر این اساس تلاش می‌کند تا قیمت رمزارز را در محدوده ثابت نگه دارد.
ویژگی اصلی استیبل کوین متمرکز آن است که همبستگی ذاتی بین رمزارز و دارایی وثیقه وجود ندارد. به همین دلیل کنترل نوسانات قیمت چندان پیچیده نیست. مشکل این دسته از استیبل کوین‌ها، نیاز به وجود نهادی متمرکز است که این موضوع با ماهیت وجودی ارزهای دیجیتال، مغایرت دارد. به عنوان مثال همواره به صرافی بیت فینکس این انتقاد وارد می‌شود که تعداد تترهای عرضه شده از میزان دلارهای وثیقه بیشتر است.

۲. استیبل کوین غیرمتمرکز

استیبل کوین غیرمتمرکز نوع دیگری از رمزارزهای با ثبات است که هیچ نهادی مدیریت آن را برعهده ندارد. برخی به اشتباه تصور می‌کنند که هیچ پشتوانه‌ای برای این نوع ارز وجود ندارد، در حالی که معمولا ارزهای دیجیتال دیگری به‌عنوان پشتوانه استیبل کوین استفاده می‌شوند. شاید این سوال برایتان پیش بیاید که این دسته از ارزهای دیجیتالی، چگونه با تکیه بر رمزارزهای دیگری که قیمت متغیر دارند، ثبات خود را حفظ می‌کنند؟
در واقع استیبل کوین‌های غیرمتمرکز با استفاده از فناوری بلاکچین می‌توانند ثبات قیمتی خود را حفظ کنند. عرضه این دسته از رمزارزها در بازار با استفاده از قراردادهای هوشمند کنترل می‌شود. بر این اساس هرگاه تقاضا در بازار زیاد می‌شود، شاهد افزایش توزیع آن‌ها هستیم. برعکس هرگاه فروش این توکن‌ها در بازار افزایش می‌یابد، با استفاده از فرآیند‌هایی مانند توکن سوزی، تعادل در عرضه و تقاضا ایجاد می‌شود. تمام این چرخه با استفاده از قراردادهای هوشمند و بدون دخالت نهاد متمرکز صورت می‌گیرد.

پشتوانه انواع استیبل کوین چیست؟

انواع استیبل کوین را می‌توان بر اساس نوع دارایی پشتوانه آن‌ها نیز تقسیم بندی کرد. در این حالت با چهار گروه اصلی سروکار خواهیم داشت که عبارت‌اند از:

۱. استیبل کوین با پشتوانه ارزهای فیات

معروف‌ترین گروه استیبل کوین‌ها، با پشتوانه ارزهای فیات مانند دلار آمریکا در بازار عرضه می‌شوند. البته در سال‌های اخیر برخی از بانک‌های مرکزی در کشورهای مختلف مانند ایران در تلاش برای رونمایی از استیبل کوین اختصاصی مانند ریال دیجیتال هستند. تتر (USDT)، BUSD، USDCoin و … با پشتوانه دلار آمریکا در ردیف معروف‌ترین استیبل کوین‌های این دسته به شمار می‌روند.

۲. استیبل کوین با پشتوانه کالا

دسته دیگری از انواع استیبل کوین هستند که به پشتوانه دارایی‌های ارزشمندی مانند طلا، نفت و … عرضه می‌شوند. شما با خرید استیبل کوین‌های با پشتوانه کالا در واقع به‌صورت غیرمستقیم می‌توانید کالا را خریداری کنید. معمولا عرضه استیبل کوین‌های این دسته بر اساس ذخیره‌سازی کالاهای مشخصی صورت می‌گیرد. استیبل کوین طلا، معروف‌ترین ارزهای دیجیتال این دسته هستند. Digi Gold، XAUT، PAXG و CGT چهار مورد از معروف‌ترین انواع استیبل کوین طلا در بازار کریپتوکارنسی هستند. به‌عنوان مثال توکن CGT نرخ برابری با یک گرم طلای خالص دارد.

۳. استیبل کوین با پشتوانه ارز دیجیتال

در ادامه بحث استیبل کوین چیست، نوبت به معرفی ارزهای با پشتوانه توکن می‌رسد. این دسته از استیبل کوین‌ها با پشتوانه یک ارز دیجیتال دیگر روانه بازار می‌شوند. مکانیزم‌های مختلفی برای کنترل قیمت استیبل کوین‌های با پشتوانه کریپتو در نظر گرفته شده است که با مدیریت عرضه و سوزاندن توکن‌ها، می‌توان قیمت آن‌ها را کنترل کرد. همان طور که در خصوص تتر، به ازای هر یک توکن که در بازار عرضه می‌شود، یک دلار در حساب بانکی ذخیره می‌گردد، در خصوص استیبل کوین های غیر متمرکز نیز به ازای هر توکن یک ارز دیجیتال خاصی ایجاد و ذخیره می‌شوند.
معروف‌ترین استیبل کوین با پشتوانه ارز دیجیتال، توکن دای (DAI) است. توکن دای به‌عنوان بهترین استیبل کوین غیر متمرکز بازار رمزارزها به شمار می‌رود که ارزش هر یک توکن آن تقریبا برابر یک دلار است. این ارز دیجیتال توسط پروژه MakerDAO مدیریت و پشتیبانی می‌شود. این توکن جز استیبل کوین‌های اتریوم است. برای کنترل ارزش و قیمت این استیبل کوین از ارز دیجیتال دیگری تحت عنوان میکر (MKR) استفاده می‌شود. در واقع با عرضه یا سوزاندن توکن میکر، قیمت استیبل کوین دای ثابت نگه داشته می‌شود.

۴. استیبل کوین الگوریتمی

دسته‌ای دیگر از انواع استیبل کوین‌ها با نام استیبل کوین‌ الگوریتمی یا بدون پشتوانه شناخته می‌شوند. این استیبل کوین‌ها هیچ گونه پشتوانه‌ای از نوع ارزهای فیات یا سایر رمزارزها ندارند و صرفا از طریق برخی الگوریتم‌های تعریف شده در قالب قراردادهای هوشمند، قیمت آن در محدود مشخصی کنترل می‌شود. شاید عدم وابستگی این دسته از استیبل کوین‌ها به ارزهای فیات یا رمزارزها نوعی مزیت به شمار رود؛ اما واقعیت این است که هنوز فعالان بازار با دید بی‌اعتمادی به آن‌ها نگاه می‌کنند.
به عنوان مثال می‌توان به یکی دیگر استیبل کوین‌های اتریوم با نام AMPL اشاره کرد. پروژه Ampleforth روی بلاک‌چین اتریوم راه‌اندازی شده و توکن AMPL رمزارز اختصاصی آن است. این توکن ارزشی نرخ برابری با دلار آمریکا دارد. توسعه دهندگان شبکه امپلفورت الگوریتم هوشمندی تعریف کرده‌اند که به واسطه آن عرضه و تقاضا در بازار به صورت خودکار با توجه به شرایط حاکم کنترل می‌شود. به این ترتیب کنترل قیمت آن روی یک دلار همواره صورت می‌گیرد. به این ترتیب پروتکل Ampleforth به تناسب تعداد توکن‌های نگهداری شده توسط افراد، قیمت را افزایش یا کاهش می‌دهد.

کاربردهای استیبل کوین چیست؟

تا اینجا بررسی کردیم که استیبل کوین چیست و انواع آن به چند دسته تقسیم می‌شوند. اشاره کردیم که مهم‌ترین کاربرد انواع استیبل کوین، جلوگیری از کاهش ارزش سرمایه معامله‌گران در اثر نوسانات قیمت ارزهای دیجیتال است. اما داستان به همین جا ختم نمی‌شود. چند کاربرد مهم دیگر را می‌توان برای استیبل کوین‌ها برشمرد که عبارت‌اند از:

• سرمایه‌گذاری روی کالای ارزشمند مانند طلا و نفت با خرید استیبل کوین‌های با پشتوانه کالا
• پرداخت وام‌های ارز دیجیتال
• تعریف جفت ارزهای دیجیتال برای خرید و فروش در صرافی‌ها
• سرمایه‌گذاری روی ارزهای دیجیتال با پشتوانه دلار آمریکا به‌جای خرید مستقیم دلار
• امکان استفاده از استیبل کوین‌ها برایی پرداخت‌های روزمره

معایب استیبل کوین چیست؟

علی‌رغم تمام مزایا و کاربردهایی که برای انواع استیبل کوین می‌توان برشمرد، چند نقطه ضعف جدی نیز برای این ارزهای دیجیتال وجود دارد. هر یک از دارایی‌هایی که به‌عنوان پشتوانه برای استیبل کوین‌ها انتخاب می‌شوند نیز در گذر زمان ارزش ثابتی ندارند. به‌عنوان مثال دلار آمریکا جایگاه ویژه خود در اقتصاد جهانی را به‌مرور زمان از دست داده است. بنابراین طبیعی است که احتمال ایجاد مشکل برای استیبل کوین‌های با پشتوانه دلار یا سایر ارزهای فیات نیز در بلندمدت وجود دارد.
شفافیت یکی دیگر از چالش‌های جدی در مدیریت استیبل کوین‌هاست. اینکه آیا واقعا به اندازه ارز دیجیتال عرضه شده در بازار، ذخیره کافی از پشتوانه در نظر گرفته شده یا نه، موضوع مهمی است که همواره محل مناقشه بوده است. به‌نظر شما چه نقاط ضعف دیگری می‌توان برای انواع استیبل کوین برشمرد؟
10 تا از استیبل کوین‌های معروف بازار کریپتوکارنسی

استیبل کوین‌های معروف بازار کریپتوکارنسی، همان رمزارزهایی هستند که بیشترین حجم معاملات و مارکت کپ را به‌خود اختصاص داده‌اند. در جدول زیر می‌توانید 10 استیبل کوین برتر بازار کریپتوکارنسی را از نظر ارزش بازار در زمان نگارش این مقاله مشاهده کنید.

کلام پایانی

در این مطلب بررسی کردیم که استیبل کوین چیست و انواع آن به چند دسته تقسیم می‌شوند. ایده ثابت نگهداشتن قیمت استیبل کوین باعث شده تا این ارزهای دیجیتال جایگاه مهمی در معاملات ارزهای دیجیتال پیدا کنند. به‌نظر شما در بین انواع استیبل کوین، کدام گروه از پشتوانه بهتری برخوردار هستند؟ شما برای سرمایه‌گذاری کدامیک از استیبل کوین‌های معروف را انتخاب می‌کنید؟ نظرات و پیشنهادات خود را در این زمینه با در میان بگذارید.