این روزها اگر در بازار کتاب، نشریات و مجلات چرخی بزنید، بحث‌های مفصلی درباره آینده پول مطرح می‌شوند. بیت الغزل اکثر قریب به اتفاق نظریه‌پردازی‌ها در این زمینه، ارزهای دیجیتال هستند. بعضی از کارشناسان خبر از انقلابی نزدیک در عرصه اقتصاد جهانی به‌واسطه فراگیری رمزارزها و صرافی ارز دیجیتال می‌دهند. بعضی دیگر همه که معتقدند همین امروز هم ما در متن این انقلاب قرار داریم. البته هستند کسانی که هنوز ارزهای دیجیتال را جدی نگرفته‌اند؛ اما بدون تردید در سال‌های اخیر از تعداد آن‌ها کاسته شده است. سوال اساسی این است که ارز دیجیتال چیست و چگونه کار می‌کند؟ در ادامه قصد داریم به‌دنبال پاسخی عمومی برای این پرسش بگردیم. دعوت می‌کنیم تا پایان با ما همراه باشید.

ارز دیجیتال و کاربردهای آن چیست؟

ارز دیجیتال یا رمزارز که در زبان فارسی استفاده می‌کنیم معادل کلمه انگلیسی Cryptocurrency است. در پاسخ به این سوال که ارز دیجیتال چیست به زبان ساده باید بگوییم که با نوعی پول دیجیتال سروکار داریم. پول دیجیتالی که رمزنگاری شده و در بستر شبکه بلاکچین راه‌اندازی شده است. درباره مفهوم فناوری بلاکچین باید در یک مقاله جداگانه به بحث و بررسی بپردازیم. در یک جمله بد نیست بگوییم که بلاکچین، بستری برای ذخیره و تبادل اطلاعات مربوط به تراکنش‌های ارز دیجیتال است.

علی‌رغم سیستم‌های مالی سنتی (بانک‌ها) که تحت نظارت نهادهای متمرکز مانند بانک‌های مرکزی کنترل می‌شوند، رمزارزها به هیچ عنوان به فرد یا نهاد خاصی متکی نیستند. بلکه شبکه‌ای از رایانه‌ها که تحت عنوان گره (Node) شناخته می‌شوند، شبکه‌های بلاکچین را کنترل می‌کنند. حداقل روی کاغذ می‌توان این ادعا را مطرح کرد که ارزهای دیجیتال با توجه به ماهیت‌شان از دخالت و دستکاری دولت‌ها در امان هستند.

تاریخچه ارزهای دیجیتال

نقطه آغاز داستان جذاب کریپتوکارنسی کجاست؟ روایت‌های مختلفی در این زمینه وجود دارد. روایت جریان اصلی آغاز داستان ارزهای دیجیتال را در سال ۲۰۰۸ معرفی می‌کند. زمانی که فردی به‌نام ساتوشی ناکاموتو، سندی به نام وایت پیپر بیت کوین را منتشر کرد. او در قالب این سند تشریح کرد که بیت کوین چیست؛ چه اهدافی را دنبال می‌کند و مکانیزم راه‌اندازی و اداره آن به چه صورت است.

خیلی از افراد می‌پرسند که چگونه وارد ارز دیجیتال شویم؟ بدون تردید وایت پیپر بیت کوین مهم‌ترین سندی است که از ابتدا تا به امروز در بازار کریپتوکارنسی منتشر شده است. پیشنهاد می‌کنیم که حتما یکبار متن این سند را به دقت مطالعه کنید. نکات مختلفی در آن ذکر شده است. مهم‌ترین نکته در خصوص بیت کوین مربوط به ماهیت غیرمتمرکز آن است. به این معنی که امکان مبادلات مالی در بستر آنلاین بدون نظارت هیچ نهاد ثالثی مانند بانک با استفاده از BTC فراهم می‌شود.

به فاصله چند ماه بعد از انتشار وایت پیپر بیت کوین، از اولین ارز دیجیتال در سال ۲۰۰۹ رونمایی شد. پس از آن فصل جدیدی در ادبیات اقتصاد جهانی آغاز شد. اکنون که بیش از ۱۵ سال از زمان عرضه اولین رمزارز سپری شده است، با بیش از ۱۰ هزار ارز دیجیتال گوناگون سروکار داریم. همچنین این بازار جایگاه ویژه‌ای را در بین بازارهای مالی جهانی مانند فارکس برای خود مهیا کرده است.

انواع ارز دیجیتال

سوال مهم دیگری که باید پاسخ دهیم این است که انواع ارز دیجیتال چیست؟ انواع رمزارزها را می‌توان بر اساس معیارهای مختلفی طبقه‌بندی کرد. در قالب رایج‌ترین دسته‌بندی، ارزهای دیجیتال به دو گروه کوین و توکن تقسیم می‌شوند که در اینجا به معرفی هریک از آن‌ها می‌پردازیم.

۱. کوین (Coin)

به هر ارز دیجیتال که شبکه بلاک‌چین اختصاصی دارد، اصطلاحا کوین (Coin) می‌گویند. بیت کوین لقب اولین کوین را یدک می‌کشد. از جمله معروف‌ترین کوین‌های دیگر در بازار کریپتوکارنسی می‌توان به اتریوم (ETH)، لایت کوین (LTC) و بیت کوین کش (BCH) اشاره کرد.

۲. توکن (Token)

توکن (Token) نوع دیگری از ارزهای دیجیتال است که بلاک‌چین اختصاصی ندارد و بر روی یکی از شبکه‌های بلاک‌چین موجود ساخته می‌شود. تعداد زیادی از ارزهای دیجیتال موجود در بازار کریپتو از نوع توکن هستند. بلاک‌چین اتریوم به عنوان بزرگ‌ترین میزبان توکن‌ها شناخته می‌شوند. از جمله معروف‌ترین توکن‌ها می‌توان به تتر (USDT)، بایننس کوین (BNB) و دوج کوین (DOGE) اشاره کرد.

ویژگی‌های ارز دیجیتال چیست؟

تا اینجا بررسی کردیم که ارز دیجیتال چیست و انواع آن به چند دسته تقسیم می‌شود. در این قسمت باید بررسی کنیم که ارز دیجیتال چه ویژگی‌هایی دارد که آن را نسبت به سایر انواع پول متمایز می‌کند. از جمله نکات مهمی که در این زمینه باید مطرح کنیم، عبارت‌اند از:

۱. غیر متمرکز بودن ارز دیجیتال

تمام تبادلات در سیستم مالی سنتی جهان زیر نظر بانک‌های مرکزی انجام می‌شود. این در حالی است که رمزارزها کاملا مستقل از نظارت نهاد متمرکزی مانند دولت یا بانک مرکزی در هر کشوری است. بنابراین افراد می‌توانند در هر نقطه از دنیا با هر گوشه دیگر از جهان تبادل مالی آنلاین به کمک رمزارزها داشته باشند. رمزارزها را می‌توان نوعی پول فراگیر دانست که عملا محدودیت‌های جابجایی پول در سیستم مالی سنتی را برطرف می‌کند. در این بازار خبری از انحصار نیست. افراد برای فعالیت در شبکه‌های بلاکچین نیازی به دریافت مجوز از شخص یا نهاد خاصی ندارند.

۲. رعایت حریم خصوصی

در سیستم مالی سنتی تمام تراکنش‌های افراد با هویت واقعی آن‌ها گره خورده است. این در حالی است که تراکنش‌های ارزهای دیجیتال به صورت ناشناس یا حداقل نیمه ناشناس انجام می‌شود. هر فرد یا شرکت صاحب ارزهای دیجیتال هویت مشخص و منحصربه‌فرد خود را در شبکه بلاک‌چین دارد؛ اما هویت دقیق آن‌ها برای سایرین قابل شناسایی نیست.

۳. امنیت ارزهای دیجیتال

در سیستم مالی سنتی دارایی افراد را در بانک‌ها نگهداری می‌شود. مسئولیت تأمین امنیت دارایی شما نیز کاملا بر عهده بانک است. حذف واسطه‌ها در بازار رمزارزها احتمالا این سؤال را ایجاد می‌کند که امنیت تراکنش‌ها چگونه تامین می‌شود؟ افراد دارایی‌های رمزنگاری خود را با استفاده از کیف پول‌های ارز دیجیتال نگهداری می‌کنند. کیف پول‌های دیجیتال کلید‌های عمومی و خصوصی دارند که در واقع چیزی شبیه به شماره و رمز کارت بانکی هستند.

کاربردهای ارز دیجیتال چیست؟

احتمالا یکی دیگر از سؤالات مهمی که برای شما به وجود آمده این است که کاربردهای ارز دیجیتال چیست؟ به زبان ساده هر کاربردی که پول‌های امروزی دارند را می‌توان برای ارزهای دیجیتال نیز متصور شد. البته هنوز در بسیاری از کشورها رمزارزها برای خرید و فروش به‌صورت قانونی تایید نشده‌اند. صرفا در موارد معدودی برخی از کسب‌وکارها به صورت داوطلبانه خدمات و کالاهای خود را با ارزهای دیجیتال ارائه می‌کنند.

بسیاری از کشورها مانند ایران، روسیه و ونزوئلا برای دور زدن تحریم‌های مالی و بانکی خارجی از ارزهای دیجیتال برای تبادلات مالی استفاده می‌کنند. مبادلات رمزارزها متمرکز نیست و به همین دلیل نمی‌توان جلوی آن‌ها را گرفت.

خیلی از افراد فعال در این بازار نیز ارزهای دیجیتال را به چشم دارایی‌های با ارزش برای سرمایه‌گذاری در نظر می‌گیرند. داستان خیلی پیچیده نیست. کافیست به چند سال قبل برگردید. زمانی که هر بیت کوین ارزشی به‌مراتب کمتر از یک دلار آمریکا داشت؛ اما در حال حاضر هر بیت کوین با ارزش بالاتر از ۲۶ هزار دلار خرید و فروش می‌شود.

آیا ارزهای دیجیتال در ایران قانونی هستند؟

قانون‌گذاری درباره ارزهای دیجیتال یکی از موضوعات پیچیده این بازار است. این چالش محدود به ایران نیست و در سراسر دنیا دولت‌ها هنوز سیاست‌گذاری روشن و واضحی در این زمینه انجام نداده‌اند. البته قوانین خاصی در برخی کشورها برای استخراج، خرید و فروش ارزهای دیجیتال وضع شده است. به عنوان مثال چین در سال‌های اخیر هرگونه فعالیت ماینرها در این کشور را ممنوع کرد. همچنین کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا نیز قوانین مختلفی در این حوزه وضع کرده است که تاثیرات جدی نیز روی بازار دارد.

در ایران نیز برای نخستین بار قانون استخراج ارزهای دیجیتال در سال ۱۳۹۸ به تصویب هیئت دولت رسید. این قانون باعث شد تا بسیاری از فعالیت‌هایی که از مدت‌ها قبل در زمینه ارزهای دیجیتال در کشور آغاز شده، رنگ‌وبوی قانونی پیدا کند. البته هنوز اظهار نظر رسمی درباره خرید و فروش ارزهای دیجیتال در قوانین کشور صورت نگرفته است. در عین حال صرافی‌های ارز دیجیتال نیز چند سالی است که فعالیت خود را در کشور آغاز کرده‌اند. جالب است بدانید که تعداد فعالان ایرانی بازار رمزارزها مطابق آمارهای جهانی از ۱۰ میلیون نفر فراتر رفته است.

کلام پایانی

در این مطلب از ارسونیکس سعی کردیم به سوال ارز دیجیتال چیست به زبان ساده پاسخ دهیم. دریایی از مفاهیم و نکات ریز و درشت درباره رمزارزها وجود دارند که باید فبل از شروع فعالیت در این بازار با آن‌ها آشنا شوید. به‌نظر می‌رسد که کریپتوکارنسی در سال‌های آینده خیلی فراتر از یک بازار مالی برای سرمایه‌گذاری باشد. باید منتظر استفاده از ارزهای دیجیتال در زندگی روزمره برای پرداخت‌ها و تبادلات مالی باشیم. حتی خیلی از اقتصاددانان معتقدند که در آینده نه‌چندان دور ارزهای دیجیتال جایگزین پول‌های فیات می‌شوند. پیش بینی شما از آینده ارز دیجیتال چیست؟